فشار باد مناسب لاستیک لودر و ماشین‌ آلات راهسازی؛ جدول فشار و اشتباهات رایج

لودری که با لاستیک کم باد کار می کند، ممکن است در ظاهر مشکلی نداشته باشد؛ اما در داخل تایر، خمش بیش از حد دیواره ها باعث افزایش دما و خستگی ساختار می شود. خسارت ناشی از این وضعیت گاهی بلافاصله دیده نمی شود و ممکن است پس از مدتی خود را نشان دهد.

فشار باد لاستیک لودر عددی ثابت و یکسان برای تمام ماشین ها نیست. وزن واردشده بر هر تایر، سرعت حرکت، نوع عملیات، جنس زمین و دمای محیط در تعیین فشار مناسب نقش دارند. بنابراین، انتخاب فشار باد صرفاً بر اساس سایز تایر یا عدد درج شده روی دیواره آن، روش دقیقی نیست.

در این مقاله، فشارهای مرجع تعدادی از سایزهای پرکاربرد لودر و گریدر، عوامل مؤثر بر تنظیم باد، پیامدهای کم بادی و پربادی و روش صحیح اندازه گیری فشار را بررسی می کنیم.

فشار باد لاستیک لودر چقدر است؟

 فشار مرجع برخی از تایرهای رایج لودر، از جمله سایزهای 17.5-25 ، 20.5-25 و 23.5-25، بسته به ساختار تایر، تعداد لایه اسمی، ظرفیت بار و مدل محصول می تواند در محدوده تقریبی 3.75 تا 5.75 بار (حدود 54 تا 83 psi) قرار بگیرد. بااین حال، این بازه یک توصیه عمومی برای تمام تایرهای لودر نیست و فشار نهایی باید از جدول بار و فشار همان تایر استخراج شود.

هوای فشرده داخل تایر، بار ماشین را تحمل می کند. به همین دلیل، فشار باد باید با وزن واقعی واردشده بر تایر و شرایط کاری آن متناسب باشد. در لودرها، هنگام بلندکردن یا حمل باکت پر، سهم بار واردشده بر محور جلو افزایش می یابد؛ بنابراین، تعیین فشار مناسب باید بر اساس توزیع واقعی بار و شرایط عملیاتی انجام شود.

دقیق ترین روش، اندازه گیری بار واردشده بر تایرها در شرایط کاری موردنظر است. در صورت امکان، هر چرخ به صورت جداگانه وزن کشی می شود؛ در غیر این صورت، وزن هر محور و نحوه توزیع بار باید با روش مناسب مشخص شود.

میشلن نیز تأکید می کند که تعیین فشار کاری تایر ماشین آلات خاک برداری باید با درنظرگرفتن نوع ماشین، جنس زمین، طول چرخه کاری، مواد جابه جاشده و بار انجام شود. در صورت نبود اطلاعات کافی، می توان برای تعیین فشار اولیه مناسب از نماینده تایر یا متخصص فنی کمک گرفت.

جدول فشار باد تایر لودر و ماشین آلات راهسازی در سایزهای رایج

جدول زیر نمونه ای از داده های کاتالوگی تایر راهسازی است. این اعداد برای مشخصات بار و سرعت درج شده در کاتالوگ معتبرند و نباید بدون بررسی مدل دقیق تایر، ساختار، شاخص بار و شرایط کار به سایر محصولات تعمیم داده شوند.

منبع داده ها: کاتالوگ فنی BKT. پیش از استفاده عملی از اعداد، مشخصات محصول و جدول بار و فشار مدل موردنظر را بررسی کنید؛ اعداد فوق جایگزین دستورالعمل اختصاصی سازنده نیستند.

این جدول نشان می دهد که فشار باد را نمی توان فقط از روی اندازه تایر تعیین کرد. برای مثال، تایر بایاس 23.5-25 با مشخصات ذکرشده، در فشار 3.75 بار ظرفیت بار بالاتری از تایر 17.5-25 با فشار 5.75 بار دارد. علت این تفاوت، مجموعه ای از عوامل شامل ابعاد، ساختار و مشخصات طراحی تایر است؛ بنابراین، نمی توان نتیجه گرفت که تایر بزرگ تر همیشه باید فشار کمتری داشته باشد.

سرعت نیز عامل مهمی است. ظرفیت بار مجاز یک تایر ممکن است با افزایش سرعت کاهش یابد. برای نمونه، در داده های کاتالوگی برخی مدل های 23.5R25، ظرفیت بار مجاز در سرعت 10 کیلومتر بر ساعت با ظرفیت آن در سرعت 50 کیلومتر بر ساعت تفاوت دارد. به همین دلیل، بررسی هم زمان فشار، بار و سرعت الزامی است.

چرا فشار باد تایر ماشین آلات سنگین عدد ثابتی ندارد؟

فشار مناسب باید با بار، شرایط زمین، سرعت و دمای کاری هماهنگ باشد. البته این به معنای تنظیم دلخواه فشار نیست؛ فشار باید همواره در محدوده مجاز تعیین شده در جدول بار و فشار سازنده باقی بماند.

سه عامل مهم در تعیین فشار مناسب عبارت اند از:

• نیاز به شناوری و کشش: روی خاک نرم و شن، فشار مناسب می تواند به افزایش سطح تماس و بهبود شناوری کمک کند؛ اما کاهش فشار باید مطابق جدول سازنده انجام شود.
• خطر بریدگی و ضربه: در معادن سنگی و زمین های ناهموار، انتخاب تایر با ساختار و طرح آج مناسب اهمیت زیادی دارد. کاهش خودسرانه فشار برای کم کردن شدت ضربه توصیه نمی شود، زیرا می تواند خمش دیواره، تولید گرما و احتمال آسیب داخلی را افزایش دهد.
• تغییر دمای محیط: دما بر فشار هوای داخل تایر اثر می گذارد. اختلاف دمای محل تنظیم باد با محل کار ممکن است نیازمند محاسبه و اصلاح فشار باشد.

تأثیر دمای محیط بر فشار باد

فشار تایر با افزایش دما بالا می رود و با کاهش دما پایین می آید. بنابراین، فشار مرجع باید بر مبنای شرایط تعریف شده از سوی سازنده و روش اندازه گیری مشخص تنظیم شود.

در برخی راهنماهای فنی، دمای مرجع برای محاسبات فشار در نظر گرفته می شود؛ بااین حال، نباید یک جدول درصدی عمومی را برای همه تایرهای ماشین آلات سنگین به کار برد. مقدار اصلاح فشار به روش تعیین فشار پایه، اختلاف دما، شرایط اندازه گیری و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.

نکات مهم:

• فشار را ترجیحاً زمانی اندازه بگیرید که تایر سرد است.
• اگر تایر پس از کار گرم شده، صرفاً بر اساس اختلاف عدد گیج با فشار سرد، از آن هوا خارج نکنید.
• اگر بادکردن تایر در دمایی متفاوت از دمای محل کار انجام می شود، روش اصلاح فشار را از سازنده یا متخصص فنی دریافت کنید.
• افزایش فشار ناشی از گرم شدن تایر لزوماً نشانه نشتی یا نیاز به تخلیه هوا نیست.

اگر برای ناوگان خود به تایر راهسازی نو نیاز دارید، تیم کارا تجارت نوا می تواند پیش از خرید، سایز تایر، شاخص بار، نوع کاربرد و فشار مرجع را با شما بررسی کند.

کم بادی لاستیک لودر؛ گرما، خستگی کارکاس و افزایش هزینه ها

وقتی فشار باد کمتر از مقدار مناسب باشد، دیواره های تایر بیش از حد معمول خم می شوند. این خمش اضافی، دمای داخلی تایر را افزایش می دهد و می تواند موجب خستگی ساختار، آسیب به اجزای داخلی و کاهش عمر مفید شود.

طبق راهنمای فنی میشلن، پیامدهای کارکرد با فشار ناکافی همیشه فوری نیستند و ممکن است حتی پس از اصلاح فشار نیز ظاهر شوند. به همین دلیل، تایری که مدتی با کم بادی شدید کار کرده است، ممکن است به بازرسی تخصصی نیاز داشته باشد؛ تنظیم مجدد فشار به تنهایی تضمین نمی کند که آسیب داخلی برطرف شده باشد.

کم بادی همچنین می تواند مقاومت غلتشی را افزایش دهد و مصرف سوخت را بالا ببرد. در ناوگان های بزرگ، حتی تغییر نسبتاً محدود در مصرف سوخت یا عمر تایر، در طول زمان می تواند به هزینه قابل توجهی تبدیل شود.

در تایرهای معدنی و راهسازی، مدیریت گرما اهمیت ویژه ای دارد. شاخص TKPH (Tonne-Kilometre Per Hour) برای ارزیابی ظرفیت کاری حرارتی تایر در شرایط مشخص استفاده می شود. کم بادی می تواند با افزایش تولید گرما، حاشیه ایمنی حرارتی تایر را کاهش دهد؛ بااین حال، TKPH تنها به فشار باد وابسته نیست و بار، سرعت، دمای محیط و شرایط چرخه کاری نیز بر آن اثر می گذارند.

نشانه های احتمالی کم بادی عبارت اند از:

• افزایش سایش در بخش های کناری آج؛
• تغییر شکل بیش از حد دیواره تایر زیر بار؛
• افزایش غیرعادی دمای تایر در حین کار؛
• افزایش مصرف سوخت یا کاهش بازده حرکتی؛
• آسیب داخلی که ممکن است بدون نشانه ظاهری واضح ایجاد شده باشد.

در صورت مشاهده گرمای غیرعادی یا تغییر شکل مشکوک، ماشین را از سرویس خارج کرده و وضعیت تایر را طبق دستورالعمل ایمنی بررسی کنید.

پربادی تایر؛ سایش مرکزی و افزایش خطر آسیب

فشار بیش از حد باد نیز می تواند عملکرد تایر را مختل کند. پربادی ممکن است توزیع فشار تماس با زمین را تغییر دهد و باعث سایش سریع یا نامنظم، به ویژه در بخش مرکزی آج، شود. همچنین می تواند حساسیت تایر به ضربه و آسیب های ناشی از برخورد با سنگ یا موانع را افزایش دهد.

فشار زیاد الزاماً به معنای افزایش ظرفیت کاری ایمن نیست؛ فشار باید با بار و شرایط عملیاتی تناسب داشته باشد. به همین دلیل، بالا بردن فشار برای تحمل بار بیشتر، بدون مراجعه به جدول بار و فشار سازنده، روش قابل قبولی نیست.

در لودر نو نیز فشار باد اولیه را بررسی کنید. فشار تایر در زمان تحویل یا حمل ماشین لزوماً همان فشار مناسب برای شرایط کاری سایت نیست. پیش از شروع عملیات، فشار تایرها را با مشخصات فنی و شرایط واقعی بار تطبیق دهید.

تنظیم صحیح فشار به توزیع مناسب تر بار و جلوگیری از بخشی از سایش های غیرعادی کمک می کند. برای آشنایی با سایر عوامل مؤثر بر دوام تایر، مقاله «افزایش عمر لاستیک لودر» را نیز مطالعه کنید.

اشتباهات رایج در باد کردن لاستیک لودر و تایر راهسازی

بسیاری از خطاهای مربوط به فشار باد، به عادت های نادرست در اندازه گیری و نگهداری مربوط می شوند. مهم ترین موارد عبارت اند از:

• خالی کردن باد تایر داغ: فشار با گرم شدن تایر افزایش می یابد. تایر گرم را صرفاً برای رساندن عدد گیج به فشار سرد توصیه شده، خالی نکنید.
• مقایسه فشار تایر گرم با جدول فشار سرد: این مقایسه می تواند نتیجه گمراه کننده ای داشته باشد. فشار را در شرایط سرد اندازه بگیرید یا برای اندازه گیری گرم، دقیقاً از روش مورد تأیید سازنده پیروی کنید.
• نادیده گرفتن اختلاف فشار در تایرهای دوبل: در چرخ های دوبل، فشار دو تایر باید مطابق دستورالعمل سازنده برابر باشد. اختلاف فشار می تواند موجب توزیع نامناسب بار و افزایش سایش شود.
• تکیه بر عدد درج شده روی دیواره تایر: اطلاعات دیواره را باید در کنار سایر مشخصات خواند. این اطلاعات به تنهایی فشار کاری مناسب ماشین را تعیین نمی کنند.
• تنظیم یکسان فشار برای محور جلو و عقب: بار واردشده بر محورهای مختلف لودر ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین، فشار مناسب هر محور باید بر اساس بار و جدول مربوط تعیین شود.
• تصور بی نیازی از بازرسی با استفاده از نیتروژن: نیتروژن نیز جایگزین بررسی منظم فشار نیست. تایرهای نیتروژن دار هم ممکن است در طول زمان فشار از دست بدهند.
• استفاده از گیج های متفاوت بدون توجه به اختلاف آن ها: برای مقایسه روند تغییرات فشار، بهتر است از یک گیج دقیق و کالیبره شده استفاده شود.
• تنظیم فشار بدون توجه به سرعت: فشار مناسب برای کار در سرعت پایین ممکن است برای شرایطی با سرعت بالاتر مناسب نباشد. جدول بار و فشار باید با سرعت واقعی عملیات تطبیق داده شود.

مراحل تنظیم صحیح فشار باد لاستیک لودر

برای تنظیم فشار باد، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. تایر را در شرایط مناسب اندازه گیری کنید. ماشین را در محل امن متوقف کنید و در صورت امکان، فشار را زمانی بسنجید که تایر سرد است.
2. مشخصات تایر را بخوانید. سایز، ساختار بایاس یا رادیال، تعداد لایه اسمی (PR) و شاخص بار را بررسی کنید.
3. بار واردشده بر تایر را مشخص کنید. در صورت امکان، چرخ ها را جداگانه وزن کشی کنید؛ در غیر این صورت، بار هر محور و توزیع آن را با روش مناسب تعیین کنید.
4. جدول بار و فشار سازنده را بررسی کنید. فشار را با توجه به بار، سرعت و شرایط کاری انتخاب کنید؛ صرفاً به یک عدد عمومی برای سایز تایر اکتفا نکنید.
5. اختلاف دمای محل تنظیم باد و محل کار را در نظر بگیرید. در صورت نیاز به اصلاح فشار، از روش مورد تأیید سازنده استفاده کنید.
6. فشار تایرهای دوبل و وضعیت سوپاپ ها را بررسی کنید. فشار دو تایر دوبل باید برابر باشد و درپوش سوپاپ نیز در جای خود قرار گیرد.
7. پیش از شروع کار، تایر ماشین نو را کنترل کنید. فشار اولیه تحویل را بدون بررسی، فشار مناسب عملیات فرض نکنید.

این مراحل برای تایرهای گریدر و سایر ماشین آلات راهسازی نیز کاربرد دارند؛ بااین حال، به دلیل تفاوت سرعت کاری و نوع بار، باید ستون سرعت و شرایط عملیاتی مربوط به هر ماشین با دقت بررسی شود.

نتیجه گیری

فشار باد مناسب لاستیک لودر به وزن واقعی واردشده بر تایر، سرعت حرکت، دمای محیط، نوع زمین و شرایط عملیات بستگی دارد. جدول سازنده باید مرجع اصلی انتخاب فشار باشد و اعداد عمومی را نمی توان بدون بررسی مشخصات تایر به تمام ماشین آلات تعمیم داد.

فشار را در شرایط مناسب اندازه گیری کنید، تایر گرم را خودسرانه خالی نکنید، فشار تایرهای دوبل را برابر نگه دارید و پیش از شروع کار با ماشین نو، فشار باد آن را بررسی کنید. کم بادی می تواند باعث افزایش دما، خستگی کارکاس و افزایش هزینه های عملیاتی شود؛ پربادی نیز ممکن است سایش نامنظم و خطر آسیب ناشی از ضربه را افزایش دهد.

اگر برای ناوگان خود به تایر مناسب و مشاوره فنی نیاز دارید، محصولات و خدمات شرکت کارا تجارت نوا در زمینه تأمین لاستیک لودر و تایر ماشین آلات راهسازی را بررسی کنید.

سوالات متداول

آیا پر کردن لاستیک لودر با فوم پلی یورتان فشار باد را تغییر می دهد؟

بله. طبق تایید کارخانه میشلن، در تایرهای پرشده با فوم پلی یورتان، شرایط تحمل بار و رفتار تایر با تایر بادی معمولی متفاوت است. فشار و روش اجرای موردنیاز به نوع تایر، فوم مصرفی، ماشین و شرایط کار بستگی دارد. بنابراین، نباید یک درصد ثابت از فشار باد معمولی را برای تمام تایرهای فوم پرشده در نظر گرفت. این کار ممکن است وزن مجموعه چرخ، مقاومت حرکتی و بار واردشده بر اجزای ماشین را نیز تغییر دهد. پیش از اجرای فوم پرکنی، با سازنده ماشین، سازنده تایر و تأمین کننده تخصصی فوم مشورت کنید.

هر چند وقت یک بار فشار باد لاستیک لودر را بررسی کنیم؟

بازدید چشمی در ابتدای هر شیفت و اندازه گیری با گیج، دست کم به صورت هفتگی، می تواند مبنای مناسبی برای برنامه نگهداری باشد؛ اما در شرایط کاری سنگین، پرریسک یا همراه با تغییرات دمایی شدید، ممکن است بررسی های مکررتر لازم باشد. پس از پنچری، تعمیر یا تعویض تایر و مشاهده افت غیرعادی فشار نیز باید وضعیت تایر بررسی شود. برنامه نهایی باید با توصیه سازنده و شرایط ناوگان هماهنگ باشد.

چه زمانی باید از نیتروژن برای باد لاستیک لودر استفاده کرد؟

نیتروژن در برخی کاربردهای تخصصی می تواند خطر احتراق داخلی تایر را کاهش دهد؛ زیرا اکسیژن کمتری در مجموعه وجود خواهد داشت. این موضوع در شرایطی که خطر ورود حرارت خارجی به تایر یا مجموعه چرخ وجود دارد، اهمیت ویژه ای دارد. بااین حال، نیتروژن مانع گرم شدن تایر بر اثر بار و کارکرد نامناسب نمی شود و جایگزین کنترل فشار و رعایت الزامات ایمنی نیست. استفاده از نیتروژن و الزامات آن باید بر اساس توصیه سازنده و شرایط عملیاتی تعیین شود.

هنگام باد کردن لاستیک بزرگ لودر چه نکات ایمنی را رعایت کنیم؟

بادکردن تایرهای بزرگ ماشین آلات سنگین خطر جدی دارد؛ زیرا خرابی تایر یا اجزای رینگ ممکن است با آزادشدن ناگهانی انرژی همراه باشد. برای این کار:

• از تجهیزات مناسب بادکردن، شیلنگ و گیج سالم و ابزار محدودکننده فشار استفاده کنید.
• در صورت لزوم، تایر و مجموعه چرخ را در قفس یا وسیله مهارکننده تأییدشده قرار دهید.
• هنگام بادکردن از مسیر احتمالی پرتاب قطعات و ناحیه مقابل دیواره تایر دور بمانید.
• از شیلنگ بلند و اتصال مناسب استفاده کنید تا بتوانید در فاصله ایمن بایستید.
• تجهیزات حفاظت فردی، از جمله عینک ایمنی، کفش ایمنی و کلاه ایمنی مناسب، به کار ببرید.
• دستورالعمل سازنده تایر و رینگ را رعایت کنید و این عملیات را به افراد آموزش دیده بسپارید.

فاصله ایمن به ابعاد تایر و نوع مجموعه چرخ بستگی دارد؛ بنابراین، یک فاصله ثابت برای تمام تایرها کافی نیست. برای تایرهای بزرگ ماشین آلات سنگین، دستورالعمل اختصاصی سازنده و استانداردهای ایمنی مربوط را ملاک قرار دهید.

آیا می توان در یک ماشین از تایر بایاس و رادیال به صورت هم زمان استفاده کرد؟

اختلاط تایرهای بایاس و رادیال در یک ماشین باید با احتیاط بررسی شود و بدون تأیید سازنده ماشین و تایر توصیه نمی شود. تفاوت ساختار، قطر واقعی، شعاع بارگذاری شده و رفتار حرکتی تایرها می تواند بر پایداری ماشین، توزیع بار و سایش اثر بگذارد. در چرخ های دوبل، تطابق مشخصات و قطر تایرها اهمیت ویژه ای دارد. پیش از ترکیب دو نوع تایر، دستورالعمل سازنده را بررسی کنید و از یکسان بودن مشخصات لازم برای هر محور و مجموعه چرخ اطمینان حاصل کنید.

برای اندازه گیری فشار باد لاستیک لودر چه گیجی مناسب است؟

از گیج فشار دقیق و کالیبره شده ای استفاده کنید که محدوده اندازه گیری آن فشار کاری تایر را به خوبی پوشش دهد. برای بسیاری از تایرهای لودر، گیجی با دامنه ای تا حدود 10 بار می تواند مناسب باشد؛ اما انتخاب نهایی باید با توجه به فشار موردنیاز تایر انجام شود. استفاده از گیج واحد برای بررسی های دوره ای، مقایسه نتایج را آسان تر می کند. گیج نیز باید به صورت دوره ای از نظر صحت عملکرد بررسی شود.