نحوه خواندن سایز لاستیک خودرو
اعدادی که بر روی دیواره تایر نوشته شده اند نشان دهنده ی اندازه یا سایز تایر هستند. این مشخصه بر اساس سه عدد که نشان دهنده پهنا، نسبت منظر و قطر رینگ میباشند درج میشود.
برای مثال سایز 315/80R22.5 سایز مناسب تایر برای کامیون و اتوبوس میباشد.
315: معنی 315 پهنای لاستیک بر اساس میلیمتر است. شاید برای خیلیا سوال باشد که 315 یعنی چی، عدد بزرگتر به معنای تایر عریض تر و تماس بیشتر سطح تایر با زمین میباشد. به عنوان مثال تایر با مشخصه 295 باریکتر و تایر با مشخصه 385 عریضتر می باشند.
80: نسبت منظر تایر یا به اصطلاح فاق آن بر اساس درصدی از پهنا می باشد. در مثال بالا، فاق 80 به معنی آن است که اندازه ی دیواره ی لاستیک 80 درصد اندازه ی پهنای آن میباشد. میزان افزایش و یا کاهش نسبت منظر، فاق لاستیک بلندتر و کوتاهتر را نمایان می کند.
R: نمایانگر نوع ساختار تایر است. R به معنای رادیال بودن آن است (به طور کلی تایرها از نظر ساختار به دو دسته ی رادیال و بایاس تقسیم میشوند که در مقاله ساختار تایر به آنها میپردازیم)
22.5: قطر رینگ بر اساس اینچ می باشد. تایرهای ماشین های سواری، بسته به نوع خودرو، از رینگ 13 اینچ تا 22 اینچ متغیر هستند. تایرهای کامیونت معمولاً 15، 16 و 17.5 اینچی بوده و کامیون ها و اتوبوس ها از تایرهای با قطر رینگ 19.5 و 22.5 و 24 اینچ استفاده می کنند.
از روی سایز تایر، ارتفاع دیواره و قطر کلی چرخ را چطور محاسبه کنیم؟
در مثال بالا گفتیم که در سایز 315/80R22.5 عدد 80 نسبت منظر است و ارتفاع دیواره را به صورت درصدی از پهنا نشان می دهد. اما ارتفاع واقعی دیواره چند میلیمتر است؟ و قطر کل چرخ چقدر می شود؟ با چند محاسبه ساده می توانید به این سوال ها پاسخ دهید.
مرحله 1: محاسبه ارتفاع دیواره
پهنای تایر را در نسبت منظر ضرب کنید:
315 × 0.80 = 252 میلیمتر
مرحله 2: تبدیل قطر رینگ به میلیمتر
قطر رینگ به اینچ درج شده است. برای تبدیل به میلیمتر، آن را در 25.4 ضرب کنید:
22.5 × 25.4 = 571.5 میلیمتر
مرحله 3: محاسبه قطر کلی تایر
قطر رینگ را با دو برابر ارتفاع دیواره جمع کنید (چون دیواره هم در بالا و هم در پایین رینگ قرار دارد):
571.5 + (2 × 252) = 1075.5 میلیمتر
یعنی قطر کلی این تایر حدود 1.07 متر است.
این محاسبه چه کاربردی دارد؟
فرض کنید میخواهید به جای تایر 315/80R22.5، سایز 295/80R22.5 را نصب کنید. با همان روش:
- ارتفاع دیواره: 295 × 0.80 = 236 میلیمتر
- قطر کلی: 571.5 + (2 × 236) = 1043.5 میلیمتر
اختلاف قطر این دو تایر حدود 32 میلیمتر، یعنی نزدیک به 3 درصد است. نتیجه این اختلاف چنین است:
- سرعت سنج دقیق نیست. با نصب تایر کوچکتر، سرعت سنج عددی بیشتر از سرعت واقعی نشان میدهد و با تایر بزرگتر برعکس.
- فاصله چرخ تا بدنه تغییر میکند. تایر بزرگتر ممکن است با گلگیر یا اجزای تعلیق برخورد کند.
- مسافت سنج هم دچار خطا میشود، چون بر اساس تعداد دور چرخ محاسبه میشود.
به عنوان یک قاعده کلی، اختلاف قطر تایر جدید با تایر اصلی خودرو نباید از حدود 3 درصد بیشتر باشد. توجه داشته باشید که ابعاد واقعی تایر بسته به برند و پهنای رینگ ممکن است اندکی با عدد محاسبه شده تفاوت داشته باشد، پس این محاسبه برای مقایسه سایزها کاملا مناسب است.
سایر علائم درج شده بر دیواره تایر
علاوه بر مشخصات متناظر با سایز لاستیک که در بالا توضیح داده شد، اعداد و حروف دیگری نیز در دیواره ی تایر درج شده است، که در ادامه به توضیح آنها میپردازیم:
شاخص بار (یا Load Index): میزان تحمل وزن تایر بر اساس کد مخصوص عددی میباشد. این کد نشان دهنده ی تحمل وزن تایر بر اساس استانداد های جهانی تولید کنندگان تایر است. در جدول زیر نسبت هر عدد از این کد ها با میزان وزن قابل تحمل آن بر اساس کیلوگرم درج شده است.
شاخص سرعت (یا Speed Index): حرف متناظر با کدهای سرعت میباشد که نشان دهنده ی حداکثر سرعتی که سازنده تایر پیشنهاد می دهد میتوان از تایر عملکرد مناسب را انتظار داشت.
نام شرکت سازنده بهمراه لوگو و نام تجاری تولید کننده ی لاستیک نیز به صورت مشخص و واضح بر روی دیواره ی لاستیک قابل مشاهده میباشد.
نام گل و طرح آج آن نیز غالباً مانند نام تجاری لاستیک، به صورت بزرگ بر دیواره ی آن درج میشود. نام گذاری آج لاستیک براساس استاندارد های شرکت تولید کننده بوده و اغلب طرح های منحصر به فرد دارند.
مطالعه بیشتر: میزان عمق آج لاستیک در کاربردهای مختلف
برخی برند ها ی مطرح صنعت تایر، محصولات خود را در کشور های مختلف تولید میکنند، که نام کشور تولید کننده نیز همراه با سایز مشخصات بر روی دیواره ی تایر درج میشود. لازم به ذکر است که الزاماً مقبولیت کشور تولید کننده در کیفیت تایر نقش نداشته و برند های معتبر استاندارد های یکسان را در تولیدات خود در هر کشور لحاظ میکنند. ایجاد شعبات مختلف در کشور های گوناگون صرفاً به دلیل ایجاد تسلط بیشتر بر بازار و افزایش فروش در بازارهای جهانیست. برای مثال تایر میشلن، در کشورهای فرانسه، آلمان، آمریکا، تایلند و … تولید میشود، که تمامی محصولات استاندارد جهانی کمپانی میشلن را دارا میباشند.
تاریخ ساخت تایر را چطور از روی دیواره بخوانیم؟
لاستیک با گذشت زمان، حتی اگر اصلا استفاده نشده باشد، سخت و ترد میشود و کیفیت خود را از دست میدهد. برای همین هنگام خرید تایر، فقط سایز و برند مهم نیست و باید بدانید تایر چه زمانی تولید شده است. تاریخ تولید در قالب کد DOT روی دیواره تایر درج میشود.
کد DOT با حروف DOT شروع میشود و بعد از آن مجموعهای از حروف و اعداد میآید. آنچه برای شما اهمیت دارد چهار رقم آخر این کد است:
- دو رقم اول: هفته تولید (از 01 تا 52)
- دو رقم دوم: سال تولید
برای مثال اگر چهار رقم آخر کد 2320 باشد، تایر در هفته 23 سال 2020 تولید شده است.
چند نکته که هنگام بررسی کد DOT باید بدانید:
- کد کامل DOT معمولا فقط روی یکی از دو طرف دیواره تایر حک میشود. اگر آن را روی سمتی که در دید است پیدا نکردید، سمت دیگر را بررسی کنید.
- در تایرهای تولید قبل از سال 2000 تاریخ با سه رقم درج میشد. اگر تایری فقط سه رقم داشت، مطمئن باشید بیش از 20 سال از تولید آن گذشته و نباید از آن استفاده کرد.
- برای تایر نو، بهتر است تاریخ تولید بیش از دو تا سه سال قبل نباشد. تایری که مدتها در انبار مانده، حتی با آج کامل، ممکن است عمر مفید کمتری داشته باشد.
- بسیاری از تولیدکنندگان توصیه میکنند تایرهای بالای 6 سال حتما توسط متخصص بررسی شوند و حداکثر بعد از 10 سال از تولید، بدون توجه به وضعیت آج، تعویض گردند.
پس قبل از پرداخت هزینه، کد DOT را ببینید. اگر فروشنده تایری با تاریخ تولید قدیمی به شما داد، میتوانید درخواست تعویض کنید.
جمع بندی
سایز تایر از سه عدد اصلی ساخته میشود: پهنا به میلیمتر، نسبت منظر به درصد و قطر رینگ به اینچ. حرف R هم نوع ساختار رادیال را نشان می دهد. علاوه بر سایز، شاخص بار و شاخص سرعت مشخص میکنند تایر برای چه وزن و سرعتی طراحی شده است. کد DOT هم تاریخ ساخت را نشان می دهد و به شما میگوید تایر نو است یا مدتها در انبار مانده. با کمی محاسبه هم می توانید ارتفاع دیواره و قطر کلی چرخ را به دست بیاورید و سایزهای مختلف را با هم مقایسه کنید. پس اگر قصد خرید دارید، قبل از پرداخت هزینه، سایز، شاخص ها و تاریخ تولید را روی دیواره تایر بررسی کنید.
سوالات متداول
سایز مناسب خودروی من چیست و از کجا پیدا کنم؟
سایز مناسب را سازنده خودرو تعیین میکند و روی برچسب ستون درب راننده، درب باک یا دفترچه راهنمای خودرو درج شده است. سادهترین راه هم خواندن سایز تایر فعلی است، به شرطی که قبلا تایر اشتباه روی خودرو نصب نکرده باشید. برای کامیون و اتوبوس هم باید به مشخصات فنی سازنده مراجعه کنید.
اگر شاخص بار یا سرعت تایر جدید کمتر از تایر اصلی باشد چه می شود؟
تایر با شاخص کمتر برای شرایط کاری خودرو طراحی نشده و در بار یا سرعت بالا بیش از حد گرم میشود، زودتر فرسوده میشود و خطر ترکیدن دارد. شاخص تایر جدید باید برابر یا بالاتر از تایر اصلی باشد. شاخص بالاتر مشکلی ایجاد نمیکند، اما معمولا قیمت بیشتر و سواری کمی سختتر دارد.
عدد فشار باد روی دیواره تایر همان فشار مناسب باد است؟
خیر. عدد نوشته شده روی دیواره، حداکثر فشاری است که تایر تحمل میکند و برای باد زدن روزانه نیست. فشار مناسب را سازنده خودرو تعیین میکند و روی برچسب ستون درب یا در دفترچه راهنما نوشته شده است. در کامیون و اتوبوس، فشار باد به بار وارد شده بستگی دارد و باید از جدول سازنده تایر استفاده شود. فشار باد را همیشه وقتی تایر سرد است اندازه بگیرید.
علامت M+S یا نماد دانه برف روی تایر یعنی چه؟
علامت M+S یعنی تایر برای گل و برف طراحی شده و آج آن از تایر معمولی بازتر است. اما این علامت گواه عملکرد واقعی در یخ و برف نیست. تایری که نماد کوه با دانه برف (3PMSF) را دارد، آزمون عملکرد زمستانی را گذرانده و انتخاب مطمئنتری برای مناطق سرد است.
چه زمانی باید تایر را تعویض کرد؟
در تایر سواری، وقتی عمق آج به حدود 1.6 میلیمتر برسد باید تایر را عوض کنید. برای پیدا کردن آن، به دنبال برجستگیهای کوچک داخل شیارهای آج (TWI) بگردید. وقتی آج با آنها هم سطح شد، تایر فرسوده است. ترکخوردگی، برآمدگی روی دیواره و گذشت بیش از 10 سال از تاریخ تولید هم حتی با آج سالم دلیل تعویض هستند. در کامیون و اتوبوس بهتر است زودتر و با نظر متخصص بررسی انجام شود.
می توان روی یک محور دو تایر با سایز یا برند متفاوت نصب کرد؟
بهتر است نه. تایرهای یک محور باید سایز، برند و طرح آج یکسان داشته باشند، چون تفاوت قطر و چسبندگی باعث کشیده شدن خودرو به یک سمت، فرسایش نامتقارن و فشار اضافه به دیفرانسیل میشود. در چرخهای دوقلوی کامیون هم اختلاف قطر باعث میشود یکی از تایرها بار بیشتری تحمل کند و زودتر خراب شود. اگر مجبور به تعویض یک تایر هستید، بهتر است دو تایر همان محور را با هم عوض کنید.
